Deutsche Gemeinschaft

 


wspólnota niemoecka pojednanie i przyszłóść

o nas
Aktualności
Artykuły prasowe
Archiwum
Członkostwo
Muzeum
Działalność
Kultura
Wydawnictwo
Audycja radiowa
Sport
Działalność dobroczyna
Porady

Statut Rada Niemców Górnośląskich Galeria Kontakt

 

Deutsch Polski Deutsch Polski

Artykuły prasowe



Hoffnung. Czasopismo Niemców w Polsce Nr 32/33 1996, str. 3

Zabrakło mądrości Salomona

Dietmar Brehmer

 Daniel Var'e, włoski dyplomata, któremu Konferencja Ambasadorów wyznaczyła w 1921 roku zadanie wytyczenia granicy przez terytorium przemysłowego Górnego Ślaska, w swojej wydanej później książce porównał przecięcie tego regionu granicą państwową do wyroku Salomona. Ten pisarz i dyplomata nie miał żadnych wątpliwości, że owym dzieckiem Salomona był właśnie Górny Śląsk i że na jego zwartej tkance etnicznej i terytorialnej dokonano zbrodni.

Gdziekolwiek przeciągnąłem kreską graniczną tam natknąlem się na kopalnię, hutę, fabrykę, musialem przecinać linie kolejowe, tramwajowe, drogi, mosty, osiedla, domostwa, ogrody, ulice... Zabrakło mądrości Salomona“. Pisał Var'e w swoim „Śmiechu Dypolmaty“.

 Pozostajacy od 1335 roku poza pąństwowo-prawną juryzdykcją polską, Górny Śląsk był wowczas w 1921 roku jednym z trzech najważniejszych centrów przemysłowych świata.

 Rozwój przemysłowego potencjału kontynentu europejskiego zawdzięcza Górnemu Śląskowi bardzo wiele.

  • Tu już w 1796 roku w Gliwicach zbudowano pierwszy wielki piec koksowy, a w roku 1802 jeszcze od niego większy i wydajniejszy w Królewskiej Hucie.

  • Górny Śląsk zaopatrywał w armaty, amunicję i karabiny armię pruską, która pokonala Napoleona.

  • To tutaj August Fiedrich Holzhausen w zakladach w Małej Panwi budował pierwsze niemieckie maszyny parowe. Stąd wędrowały one do budującego się Zagłębia Ruhry.

  • Wiele wielkich berlińskich mostów żelaznych, np. Havelbrücke czy Weidendammer odlanych zostało w górnośląskich hutach.

  • Znane w świecie zakłady stalowe systemu Simensa-Martina założył właśnie tu, w tym regionie August Borsig.

  • Już w 1800 roku przeprowadzono tu pierwszą w świecie destylację cynku wprowadzając ją do praktycznego użytku, 63% wszystkich wyrobów z cynku w Niemczech i 17% na świecie pochodziło z tego regionu. 15 górnośląskich hut dawało wówczas prawie 2 miliony ton stali a 104 kopalnie wydobywały prawie 80 milionów ton węgla.

     

 Zarządzony na dzień 20 marca 1921 roku Plebiscyt dał rezultat korzystny dla strony niemieckiej; 707 554 uprawnionych głosowało za Niemcami a 478 820 za Polską. Plebiscyt zdecydował więc o tym, że Górny Śląsk pozostanie niemiecką prowincją. Konferencja Ambasadorów zdecydowała jednak o jego podziale. Powiaty pszczyński i rybnicki miały zostać przydzielone do odradzajacej się po prawie 130 latach niewoli, Polski.

 Aspiracje i oczekiwania strony polskiej były jednak znacznie większe, chociaż niemożliwe już do zrealizowania na drodze dyplomatycznej.

 Podjęto więc działania militarne. Z 2 na 3 maja wybuchło dobrze i na wielką skalę zorganizowane zbrojne wystąpienie, nazwane III Powstaniem Śląskim.


 

11 tez z dzisiejszego punktu widzenia na sprawy Górnego Śląska z roku 1921

  1. Plebiscyt wykazał, że jednak znaczna część mieszkańców Gornego Śląska optowała za Polską; pozostał tu więc nawet po 600 latach odłączenia od jej państwowości „sentyment Polski“.

  2. Wybuch III powstania był z punktu widzenia państwowo-prawnego aktem nielegalnym. Ofiary tego aktu były liczne. Zastosowano terror, nacjonalizm pokazał swe najgorsze oblicze nienawiści do innej narodowości. Zrodzony w tym okresie podział narodowy na Górnym Śląsku miał swoje tragiczne następstwa w późniejszych latach, szczególnie po 1939 i 1945 roku.

  3. III Powstanie Śląskie wybuchło na skutek przegranego przez Polskę plebiscytu.

  4. W wyniku Powstania Polsce przypadło: 74% śląskiego potencjału wydobywczego węgla kamiennego, 96% hutniczego, 82% produkcji cynku.

    Zbudowanie przystającego do warunków górnośląskich, nowego okregu przemysłowego zajęłoby Polsce z pewnością okres następnego półwiecza.

  5. Podział graniczny Górnego Śląska został przesądzony przez państwa i osobistości, ktore nie znały stosunkow panujacych w tym regionie.

  6. Dla państwowości polskiej i dla narodu polskiego Górny Śląsk stanowił nieoczekiwany dar i pomoc w szybkim zorganizowaniu odrodzonej i silnej państwowości polskiej. Ofiara Górnego Śląska nie została w Polsce do tej pory należycie doceniona; to jest w głównej mierze powodem nieufności górnoślązaków wobec Polski.

  7. Dzięki zastosowaniu działań militarnych potężny region przemysłowy przeszedł w ręce obywateli narodu, który do powstania tej potęgi się nie przyczynił nawet w najmniejszym stopniu. Powstanie Śląskie było złym przykladem dla świata, wskazującym, iż problemy etniczne najskuteczniej rozwiązuje militarna przemoc.

  8. Ówczesne Niemcy nie były dostatecznie przygotowane na wygórowane, polskie żądania terytorialne.

  9. Po stronie niemieckiej popełniono szereg błędów, których wynikiem był Plebiscyt i zorganizowanie się sporej części górnoślązakow w powstaniu. Państwo pruskie nie rozwiązało na tej ziemi w dostatecznym stopniu problemów socjalnych robotników i małorolnych chłopów. Wykształcenie i kultura nie znalazły dostatecznego miejsca w owym „Kraju na obrzerzach Rzeszy“. Nie założono tu uniwerystetu ani nawet Wyższej Uczelni Technicznej. Za mało „ludzi stąd“ było radnymi i posłami. Faworyzowani byli urzędnicy ewangeliccy a dyskryminowani katoliccy.

  10. Mimo to zarówno opieka socjalna, dochody ludności, warunki bytowe i mieszkaniowe, lecznictwo, kultura itp. były tu nieporownywalnie wyższe niż w ówczesnej Polsce.

  11. Jakakolwiek interpretacja górnośląskich wydarzeń okresu plebiscytowego nie może stanowić żadnych podstaw do wprowadzania w życie zmian geopolitycznych na wrażliwej tkance społecznej tego regionu. 

Wstecz
wykon: kreatif studio Wszystkie prawa zastrzeżone © Deutsche Gemeinschaft